LOGOPEDA

Logopeda to specjalista zajmujący się diagnozowaniem, stymulacja rozwoju mowy oraz terapią zaburzeń mowy.

Zadania logopedy szkolnego:

Terapią logopedyczną w naszej szkole zajmuje się mgr Milena Żyłowska (pok. 201, II piętro)

Godziny pracy

Dzień Godziny
poniedziałek

11:45 -14:25

wtorek

11:45 -14:25

środa

11:45 -16:00

czwartek

10:45 -16:00

piątek

8:00 -10:35

 

 

 

 

więcej

Pracując z dziećmi w wieku przedszkolnym i szkolnym, konsultując się z rodzicami tych dzieci zauważyłam, że wielu problemów związanych z wymową można uniknąć.


Co wpływa na mowę dziecka?

Czynniki wewnątrzpochodne, związane z uwarunkowaniami genetycznymi lub ogólnie z organizmem dziecka oraz czynniki zewnątrzpochodne, nazwijmy je środowiskowymi.

* Czynniki wewnątrzpochodne związane są:
- z budową i sprawnością narządów mowy - aparatu artykulacyjnego (jama ustna, nosowa i gardłowa), fonacyjnego (krtań), oddechowego,
- ze słuchem fizycznym,
- z funkcjonowaniem mózgu i dróg unerwiających narządy mowne,
- z psychiką, intelektem, emocjami dziecka.

* Czynniki środowiskowe to:
- postawa rodziców lub opiekunów pobudzająca dziecko do mówienia, wyrażająca się zainteresowaniem mową dziecka,
- wzorzec językowy dostarczany dziecku przez osoby z jego otoczenia,
- różnorodne doświadczenia słuchowe.

Co nie sprzyja rozwojowi mowy?

- zbyt krótkie wędzidełko podjęzykowe,
- ubytki zębowe,
- nieprawidłowy zgryz,
- oddychanie przez usta,
- krótki wydech,
- niesprawne wargi i język oraz/lub słabe czucie ułożenia warg i języka,
- nadwrażliwość śluzówki w jamie ustnej,
- zaburzenia czucia w obrębie aparatu artykulacyjnego,
- niedosłuch (i inne poważniejsze problemy ze słuchem),
- niedostatecznie ukształtowany słuch fonematyczny,
- karmienie z butelki,
- ssanie smoczka.

W jaki sposób rodzice mogą wspomóc swoje dziecko w trudnym procesie nabywania mowy?

1.Po pierwsze:
- podciąć zbyt krótkie wędzidełko podjęzykowe

Zaraz po urodzeniu się dziecka, jeszcze w szpitalu, należy poprosić lekarza, aby zwrócił uwagę na długość wędzidełka podjęzykowego. Zbyt krótkie wędzidełko może utrudnić unoszenie przedniej części języka do górnego dziąsła lub wręcz uniemożliwić wykonanie tego ruchu. Dzieci ze zbyt krótkim wędzidełkiem mogą mieć w przyszłości problemy z wymową głosek: „l, sz, ż-rz, cz, dż, r”. Jeżeli wędzidełko okaże się za krótkie można je od razu podciąć w szpitalu. Wówczas dziecko ma szansę od początku połykać, poruszać językiem we właściwy sposób, czyli usprawniać język i rozciągać wędzidełko w naturalnych sytuacjach. Po podcięciu, odczekawszy aż zagoi się ranka, można lekko rozciągać wędzidełko.

2. Po drugie:
- nie dopuszczać do pojawienia się próchnicy

Po pojawieniu się zębów należy zwrócić na nie szczególną uwagę. Ubytki zębowe powstałe we wczesnym dzieciństwie, np. wskutek próchnicy, powodują trudne do skorygowania wady wymowy, związane z głoskami: „t, d, n”, „f,w”, „ś, ź, ć, dź”, „s, z, c, dz”, sz, ż-rz, cz, dż”, „l”, „r”. Trzeba więc czyścić zęby po każdym posiłku, początkowo specjalną szczoteczką i samą wodą, nie dopuszczać do rozwinięcia się próchnicy. Należy pamiętać, że słodkie soki nie sprzyjają zębom dzieci. Zachęcam również do odbywania regularnych wizyt u stomatologa. Jeżeli we wczesnym dzieciństwie (2-4 r.ż.) powstaną ubytki zębowe (szczególnie dotyczy to zębów przednich) można założyć tymczasową protezę zębową, dzięki której język i wargi będą się układały prawidłowo podczas wymowy wielu kształtujących się właśnie głosek.

3.Po trzecie:
- zapobiegać wadom zgryzu i w razie potrzeby korygować nieprawidłowości

Wady zgryzu są często przyczyną nieprawidłowej wymowy: „ś, ź, ć, dź”, „s, z, c, dz”, „sz, ż-rz, cz, dż”, „l”, „r”. Zachęcam więc do korzystania z porad ortodonty, do wykonywania ćwiczeń przezeń zaleconych a także zakładania dzieciom aparatów (jeżeli jest taka potrzeba również w wieku przedszkolnym). Można również samemu zapobiegać wadom zgryzu. Należy wówczas zwrócić uwagę na to, jaką konsystencję mają pokarmy, które podaje się dziecku 2-, 3-, 4-, 5-, 6-letniemu - nie powinny być one miksowane, ani w jakiś specjalny sposób rozdrabniane. Proponuję więc pokarmy o różnej strukturze: surowe jabłka, marchewki, skórki chleba. Wpłynie to korzystnie nie tylko na zgryz, ale także na sprawność języka. Dla prawidłowego rozwoju dolnej szczęki ważne jest także karmienie dziecka piersią w pierwszych miesiącach po urodzeniu.

4.Po czwarte:
- zwracać uwagę na sposób oddychania dziecka

Sposób oddychania: prawidłowy - przez nos lub nieprawidłowy - przez usta wpływa na sprawność języka i warg. Ciągłe infekcje, powiększone migdały, alergia powodują, że dziecko oddycha nieprawidłowo przez usta a język leży na dnie jamy ustnej i przyzwyczaja się do tego. W konsekwencji może stać się to przyczyną nieprawidłowej wymowy głosek: „ś, ź, ć, dź”, „s, z, c, dz”, „sz, ż-rz, cz, dż”, „l”, „r”. W takich sytuacjach należy przynajmniej usprawniać dziecku język i wargi poprzez różnorodne ćwiczenia. Można także zaopatrzyć się w aptece w płytkę przedsionkową, której używanie wzmocni u dziecka mięsień okrężny warg.

5.Po piąte:
- wydłużać fazę wydechową

Należy zwracać uwagę na udział oddychania w wypowiadaniu się dziecka, tzn. czy mówi ono na wydechu, czy na wdechu, czy starcza mu powietrza do wymówienia zdania, czy wypowiedź jest nagle przerywana w celu zaczerpnięcia oddechu. Jeżeli wydech dziecka jest zbyt krótki można go wydłużać w zabawach oddechowych wykorzystując piórka, świeczki, waciki, piłeczki, wiatraczki itp. Krótki wydech występuje często u dzieci jąkających się.

6.Po szóste:
- usprawniać dziecku wargi i język
- zwiększać czucie w obrębie aparatu artykulacyjnego

W trakcie zabaw z dzieckiem należy upewniać się, czy potrafi ono powtarzać nasze miny, układ i ruchy warg oraz języka, początkowo dość proste później bardziej skomplikowane. Należy sprawdzać, czy dziecko potrafi na przykład:
- unosić bez problemu przednią część języka do górnego dziąsła (za zębami),
- wykonywać różne precyzyjne ruchy języka przy otwartych ustach bez udziału żuchwy,
- oblizywać się,
- naśladować ruchy warg i języka innych osób,
- powtórzyć określony układ, bądź ruch warg i języka widziany w lustrze,
- wskazać swoim językiem miejsce w jamie ustnej wcześniej przez nas dotknięte,
- lizać lody, lizaki.

Jeżeli nie – przyczyną mogą być mało sprawne: wargi i język a także problemy z czuciem określonych ruchów i ułożenia warg i języka. Problemy powyższe mogą spowodować, że dziecko nie będzie wymawiało niektórych głosek w ogóle i/lub będzie artykułowało głoski nieprawidłowo a mowa jego może okazać się w mniejszym lub większym stopniu niezrozumiała dla innych. Wówczas pomocny będzie masaż warg, języka, podniebienia a także różnego rodzaju ćwiczenia czynne warg i języka (po wskazówki należy zgłosić się do logopedy).

7.Po siódme:
- odwrażliwiać śluzówkę w jamie ustnej

Nadwrażliwość śluzówki w jamie ustnej jest normą u dziecka po urodzeniu. Natomiast po upływie kilku miesięcy pokarmy, które dziecko przyjmuje i ruchy języka, które wykonuje powinny stopniowo odwrażliwić śluzówkę. Jeżeli nadwrażliwość śluzówki utrzyma się u dziecka 2-letniego i starszego wpłynie to niekorzystnie na ruchomość jego aparatu artykulacyjnego a szczególnie języka.
O nadwrażliwości śluzówki w jamie ustnej można przekonać się obserwując reakcje dziecka w konkretnych sytuacjach, a mianowicie – czy:
- podczas wizyty u lekarza otwierając szeroko usta ma odruch wymiotny,
- podczas posiłków preferuje tylko żywność „papkowatą”,
- je bardzo długo (np. zjedzenie kanapki zajmuje mu ponad godzinę),
- mowa jego jest bardzo niezrozumiała.

Jeżeli tak - proponuję wówczas sprawdzenie wrażliwości śluzówki w jamie ustnej. Sprawdzając należy dotykać różnych miejsc w jamie ustnej dziecka, posuwając się w kierunku gardła. Jeżeli nastąpi odruch wymiotny, oznacza to, że dziecko ma nadwrażliwą śluzówkę. Można wtedy ją odwrażliwiać masując dziecku twarz na zewnątrz i jamę ustną w środku (po wskazówki należy udać się do logopedy). Masaż ten jest prosty i przynosi znakomite rezultaty.

8.Po ósme:
- korzystać z terapii wspomagających rozwój mowy

Kolejnym problemem może okazać się niedostateczne czucie w obrębie aparatu artykulacyjnego. Wówczas dziecku nie będą przeszkadzały drobiny jedzenia lub inne zanieczyszczenia zalegające w okolicy ust i nosa, nie będzie usuwało ich w żaden sposób. W takiej sytuacji masaż również przynosi dobre efekty. Problemy związane z dotykiem mogą dotyczyć także innych części ciała. Zalecam wówczas kontakt z terapeutą integracji sensorycznej (zmysłowej).

9.Po dziewiąte:
- badać słuch fizyczny

Już prawie od pierwszych chwil życia należy zorientować się, czy dziecko słyszy różne dźwięki. Czy:
- reaguje na odgłosy z otoczenia i wykona jakikolwiek ruch ciała w momencie, gdy klaśniemy, zrzucimy łyżeczkę, podrzemy papier, zaszeleścimy folią,
- słyszy i reaguje w jakikolwiek sposób, gdy do niego mówimy,
- starsze nieco dziecko, słyszy i rozumie co mówimy, gdy nie widzi naszych ust.

Należy być czujnym, szczególnie wtedy, gdy dziecko chorowało na zapalenie uszu lub miało aplikowane antybiotyki, które mogły wpłynąć niekorzystnie na słuch. Zachęcam także do odbycia wizyty kontrolnej u laryngologa w celu sprawdzenia drożności przewodów słuchowych. Niekiedy problemy ze słuchem związane są z zalegającą w nich woskowiną.

10.Po dziesiąte:
- kształtować słuch fonematyczny

Słuch fonematyczny to umiejętność rozróżniania dźwięków mowy.
Jeżeli dziecko nie odróżnia danej głoski od innych może mieć kłopoty z nauczeniem się jej wymowy. Niedostatecznie ukształtowany lub zaburzony słuch fonematyczny może więc:
- utrudniać odbieranie mowy,
- zaburzać wymowę dziecka,
- odzwierciedlać się w pisowni.

Do zaburzeń słuchu fonematycznego można zaliczyć między innymi:
- brak spółgłosek dźwięcznych i zastępowanie ich odpowiednimi bezdźwięcznymi, np. zastępowanie głoski „w” głoską „f” itd. (jest to tzw. mowa bezdźwięczna),
- problemy z różnicowaniem głosek: „s-sz-ś”, „z-ż(rz)-ź”, „c-cz-ć”, „dz-dż-dź”,
- (w wieku przedszkolnym) zastępowanie takich głosek, jak np. „l, ł, m” głoską „j” (łatwiejszą), używanie zamiennie głosek o podobnym brzmieniu: „s” i „f”; „z” i „w”; „p” i „t” oraz różne inne „kombinacje głoskowe”.
Ważne dla rodziców jest to, że słuch fonematyczny można kształtować w toku rozwoju dziecka. Dlatego też w wieku 2 - 4 lat należy sprawdzać, czy dziecko wysłuchuje i rozpoznaje odgłosy z otoczenia bez pomocy wzroku. Czy rozpozna, że słyszy głosy dzieci, warkot samochodu, szelest liści. Proponuję, aby w zabawie wysłuchiwać z małym dzieckiem różne odgłosy z otoczenia, rozpoznawać je i nazywać. W wieku 4 - 5 lat można bawić się w powtarzanie rytmów poprzez wyklaskiwanie ich, wystukiwanie, kląskanie itp. Później należy wysłuchiwać wyrazy w zdaniu, sylaby i głoski w wyrazach.
Należy pamiętać, że najważniejsze w toku rozwoju mowy, a tym samym słuchu fonematycznego, jest mówienie do dziecka i dialog z nim.

11.Po jedenaste:
- zrezygnować z karmienia dziecka przy pomocy butelki

Z punktu widzenia późniejszej prawidłowej wymowy ważne jest karmienie dziecka piersią do ok. 8 miesiąca życia. Jeżeli z różnych względów jest to niemożliwe, należy korzystać z butelek ze smoczkami specjalnie profilowanymi, o wielu małych otworach (nie o jednym dużym), najlepiej jednak wykorzystywać w takiej sytuacji łyżeczkę. Nie należy także przedłużać karmienia piersią ponad miarę. Jeżeli po 2 roku życia nie zostanie wygaszony odruch ssania, nie pojawią się inne odruchy ważne z punktu widzenia jedzenia a później mowy (np. odruch żucia).

12.Po dwunaste:
- nie używać smoczków

v Smoczek, ssany często przez długie miesiące i lata, skutecznie unieruchamia język, który jest przyciskany do dna jamy ustnej, przez co wtórnie staje się niesprawny i w konsekwencji dziecko nieprawidłowo połyka i później także nieprawidłowo mówi. Skutkiem długotrwałego używania smoczka (również ssania palca) może być nieprawidłowa wymowa bardzo wielu głosek a także różnorodne wady zgryzu. Zachęcam więc do działań profilaktycznych, czyli po prostu nieużywania smoczka lub, jeżeli jest on w użyciu, pozbycia się go jak najszybciej.

W sytuacjach, gdy:
- dziecko urodziło się zbyt wcześnie,
- nastąpiły komplikacje w czasie porodu,
- dziecko urodziło się z ciąży zagrożonej,
- dziecko przeżyło wstrząs psychiczny lub uraz fizyczny (szczególnie w obrębie głowy) powinniśmy być czujni.

W przypadku jakichkolwiek wątpliwości dotyczących wymowy dziecka można zgłosić się do logopedy w Poradni Psychologiczno-Pedagogicznej na danym terenie, jak również szukać pomocy w Ośrodkach Wczesnej Interwencji.


 

SPRAWDŹ, CZY TWOJE DZIECKO PORADZI SOBIE W SZKOLE

 Czy Twoje dziecko:
 

1.       Potrafi powiedzieć, jak brzmi pierwsza i ostatnia głoska w prostych wyrazach (typu: woda, lato, rower)

2.       Rozpoznaje wszystkie litery i cyfry.

3.       Umie przeczytać prosty, nowy tekst  (Zdanie typu: To jest sklep. Kotek pije mleko)

4.       Rysując, zawsze posługuje się tą samą ręką (prawą lub lewą)

5.       Prawidłowo trzyma ołówek (tzw. chwyt pęsetkowy – ołówek trzymany między palcem wskazującym i kciukiem, lekko oparty na palcu środkowym).

6.       Dobrze zapamiętuje krótkie wierszyki, piosenki (np. po dwukrotnym wysłuchaniu potrafi powtórzyć wierszyk typu: Słonko jasno świeci radują się dzieci).

7.       Zna nazwy tygodnia .

8.       Widząc wzór umie narysować proste kształty i znaki podobne do liter.

9.       Kolorując obrazki nie wyjeżdża poza linię konturów.

10.    Rysuje postać człowieka ze szczegółami (oczy, nos, stopy, palce, ubranie).

11.    Jest w stanie narysować obrazek, na którym się coś dzieje (na przykład dzieci bawią się z psem, tata popycha samochód).

12.    Potrafi stać, a także skakać na jednej nodze.

13.    Chwyta piłkę rzuconą z odległości 3 – 4 metrów.

14.    Umie zupełnie bez pomocy ubrać się od majtek po czapkę. Potrafi zapiąć guziki, zawiązać sznurowadła.

15.    Posługuje się nożyczkami.

16.    Wymawia prawidłowo wszystkie wyrazy (nie ma wady wymowy )

17.    Potrafi powtórzyć nawet długie trudne słowa (np. kaloryfer, hipopotam).

18.    Umie opowiedzieć obejrzaną dobranockę, posługując się prawidłowo zbudowanymi zdaniami.

19.    Umie się wczuć w cudzą sytuacje, np. co czują zwierzątka- postacie z wysłuchanej lub obejrzanej bajki.

20.    Dodaje i odejmuje w zakresie dziesięciu (mając do dyspozycji np. patyczki do liczenia, kamyczki lub guziki)

21.    Potrafi określić których elementów jest więcej, a których mniej (np. spinaczy i pinezek, guzików w dwóch rozmiarach., jabłek i śliwek).

22.    Po przeliczeniu przedmiotów potrafi powiedzieć na pytanie: Ile ich jest ?

23.    Umie się powstrzymać od powiedzenia na głos, gdy zna odpowiedź , ale pytanie jest skierowane do innego dziecka.

24.    Wykonuje polecenie wydane dla grupy dzieci (np. Usiądźcie na podłodze. Nie trzeba dodawać: I ty Jasiu też).

25.    Jest w stanie wspólnie z innym dzieckiem wykonać zadanie (np. wybudować razem domek z klocków, zamek z piasku, wykonać wspólny rysunek na dużym kartonie).

26.    Potrafi bez rozpaczy rozstać się na kilka godzin z rodzicami (babcią ,nianią).

27.    Jest zupełnie samodzielne w ubikacji.

28.    Potrafi samo zwrócić się z prośbą do dorosłego (np. zgłosić, że chce wyjść do toalety, poprosić o pomoc w zatemperowaniu kredek.

29.    Jest w stanie skoncentrować się pół godziny.

30.    Potrafi rozpoznać i nazwać swoje podstawowe emocje np. powiedzieć że się boi, że je coś złości, cieszy, że jest zadowolone itp.).

 

Sprawozdanie z działalności Gabinetu Logopedycznego (I półrocze 2016/2017) – Milena Żyłowska 

Celem działań logopedy jest wyposażenie ucznia w umiejętności, sprawności i nawyki, by mógł porozumieć się z otoczeniem jak najlepszy sposób.              

We wrześniu 2016 przeprowadzone zostały badania przesiewowe uczniów klas pierwszych oraz szczegółowe badania logopedyczne, które objęły uczniów klas I - III.

W roku szkolnym 2016/2017 terapia logopedyczną objęto na stałe 48 dzieci (z klas I – 36 uczniów, II – 7, III – 5)

Zajęcia odbywały się systematycznie raz w tygodniu. Udało się skorygować wady wymowy u 8 osób.

Pozostałe dzieci jeszcze wymagają dalszej pracy, w przyszłym semestrze utrwalenia materiału, zarówno w mowie i piśmie. Najczęstsze wady wymowy występujące u dzieci to:

Seplenienie, reranie, mowa bezdźwięczna oraz zaburzony słuch fonematyczny.

Rodzice/ opiekunowie otrzymali wskazówki do pracy z dzieckiem. W razie potrzeby są kierowani na szczegółowe badania (laryngologiczne, foniatryczne czy audiologiczne).

Na prośbę rodziców wystawiane są opinie logopedyczne np. w celu okazania Poradni Psychologiczno- Pedagogicznej.

Aktywne włączenie rodzica w proces terapii oraz wymiana informacji pozytywnie wpływają na proces nabywania i utrwalania umiejętności przez dziecko. Niestety w niektórych przypadkach  (z różnych powodów) brakuje tej współpracy.

Wnioski:

- Program terapii na poziomie kl. I - III jest dostosowany do indywidualnych potrzeb dziecka

- Uwzględniane są polecenia poradni psychologiczno- pedagogicznej

- Ścisła współpraca logopeda – nauczyciele

- Aktywne włączenie rodzica w proces terapii oraz wymiana informacji pozytywnie wpływają na proces nabywania i utrwalania umiejętności u dzieci. 

 

Plan pracy logopedy w I półroczu roku szkolnym 2016/2017 .

Lp.

Zadania

Termin

realizacji

1.

Organizacja miejsca pracy:

·   Zakup niezbędnych pomocy dydaktycznych i środków higienicznych  z uwzględnieniem możliwości finansowych szkoły

IX

2.

Poznanie potrzeb uczniów w zakresie opieki logopedycznej:

·  Rozmowy z wychowawcami klas I-III, udział w zajęciach, badania przesiewowe.

·  Spotkania z rodzicami na zebraniach, rozmowy indywidualne.

·  Indywidualne badania wybranych dzieci w gabinecie logopedycznym – diagnoza logopedyczna

·  Wywiady z rodzicami - poznanie przebiegu rozwoju mowy i ustalenie przyczyn jej zaburzeń.

·  Analiza dokumentacji  uczniów objętych opieką logopedyczną w roku szkolnym 2016/2017

IX

3.

Prowadzenie  zajęć logopedycznych z dziećmi:

·      Kontynuowanie terapii rozpoczętych w poprzednim roku szkolnym, wprowadzenie ewentualnych zmian zgodnie z obecnym stanem mowy.

·      Rozpoczęcie terapii z dziećmi zdiagnozowanymi w bieżącym roku szkolnym.

Cały semestr

 


X

4.

Organizowanie pomocy dla dzieci z trudnościami w czytaniu i pisaniu z klas pierwszych prowadzenie

- grupowych zajęć rozwijających słuch fonematyczny oraz doskonalących nabywanie umiejętności czytania.

Cały

semestr

 

5.

Włączenie rodziców  w proces terapii

-      Zachęcanie rodziców do udziału w zajęciach.

-    Przekazywanie materiałów i wskazówek do pracy w domu.

-    Omawianie efektów terapii i ewentualnych zmian.

Cały semestr

 

6.

Wzbogacanie procesu terapii logopedycznej o elementy metod alternatywnych, wspomagających rozwój mowy dzieci (np. „Gimnastyka mózgu” według G.i P. Dennisona) oraz wykorzystywanie techniki komputerowej w terapii mowy

Cały semestr

 

 

We wrześniu zostały przeprowadzone logopedyczne badania przesiewowe wśród uczniów klas pierwszych. Celem badań jest wyłowienie dzieci wymagających opieki logopedycznej. Na zajęcia terapii logopedycznej będą uczęszczali uczniowie, którzy posiadają opinię z Poradni psychologiczno-pedagogicznej, z zaleceniem zajęć logopedycznych oraz uczniowie, którym wada wymowy w sposób istotny wpływa na naukę czytania i pisania.

Czas trwania terapii oraz jej efektywność zależy od rodzaju i stopnia zaburzeń, sprawności intelektualnej dziecka, budowy i sprawności aparatu artykulacyjnego a przede wszystkim od współpracy terapeuty z rodzicami (konieczne są systematyczne, codzienne ćwiczenia z dzieckiem trwające ok. 15 minut).